Зайн арьс судлалыг орон нутагт нутагшуулахад тулгарсан зарим хүчин зүйлс

Хураангуй

Үндэслэл: Монгол орны газар нутгийн онцлогоос хамааран алслагдсан сумдын иргэд төрөлжсөн мэргэжлийн тусламж авахад үйлчлүүлэгчээс халаасны зардал нилээдгүй зарцуулахаас гадна цаг хугацаа илүү зарцуулах, гэр бүлээс дагалдан явах гэх мэт хэрэгцээ үүсдэг. Энэхүү хэрэгцээг бууруулах зорилгоор зайн арьс судлалын “Хадгалах ба дамжуулах” хэлбэрийг дэмждэг “Дерма” аппликейшнийг 2017-2020 оны хугацаанд 334 сумдад үе шаттайгаар нэвтрүүлсэн боловч үйл ажиллагааг тогтвортой явуулах, бүрэн нутагшуулахад зарим бэрхшээл учирч байна. Иймд хамгийн том оролцогч тал болох сумдын эмч нарт бодит хэрэглээ, эмнэлзүйн хэрэгцээ, системийн саад болон тогтвортой байдлыг хангахад тулгарч буй асуудлыг судлах нь энэхүү судалгааны үндэслэл боллоо. Зорилго: “Дерма” аппликейшний хэрэглээний туршлага, цаашид тогтвортой ажиллуулахад нөлөөлөх хүчин зүйлсийг сумын эмч нарын байр сууринаас тодорхойлох. Арга, аргачлал: 2019 оны 12 сараас 2020 оны 6 сар хүртэл 7 аймагт зорилтот бүлгийн ярилцлага хийсэн. Судалгаанаас өмнө Сүхбаатар аймагт 8 эмчийг оролцуулсан туршилтын ярилцлага хийж, хагас бүтэцжүүлсэн ярилцлагын удирдамжийг боловсруулсан. Бичмэл ярилцлагын протоколд чиглүүлсэн агуулгын дүн шинжилгээ хийж, Донабедианы бүтэц–үйл явц–үр дүнгийн гэсэн зарчмыг баримталсан. Оролцогчдын хариултын хувийг бүлгийн болон оролцогчийн түвшинд тайлбарлахдаа асуулт бүрийн хариулсан тоо ижил бишийг харгалзсан. Шинжилгээний зорилго нь аппликейшний хэрэглээг дангаар нь үнэлэхээс илүү үйлчилгээ ямар нөхцөлд тасалдаж байгааг, мөн ямар зохион байгуулалт түүнийг тогтвортой болгохыг тодруулахад чиглэв. Давтагдсан санааг нэгтгэхийн зэрэгцээ шинээр гарсан асуудал, технологийн хэрэглээнд эргэлзсэн байр суурийг авч үзсэн. Ёс зүйн зөвшөөрөл авсан бөгөөд бүх оролцогч зөвшөөрлийн хуудсанд гарын үсэг зурсан. Үр дүн: Оролцогчдын 98.1% (52/53) сумандаа арьсны өвчнийг оношлох, эмчлэхэд хүндрэлтэй байдаг гэж үзсэн. “Дерма” аппликейшн бодит туслалцаа үзүүлдэг гэж 85.4% (41/48), зайн болон биечлэн үзүүлэх тусламжийн чанарт ялгаа бага гэж 95.8% (46/48) мэдээлсэн. Мэдлэг, суралцахуйд нэмэртэй гэж 89.6% (43/48) үзсэн бол 94.3% (50/53) ажлын ачаалал нэмэгдүүлдэггүй гэж хариулсан. Нэг тохиолдлыг илгээхэд дунджаар 9.67±4.42 минут зарцуулсан ба лавлагаа шатлалаас хариу ирэх хугацаа 2.5 хоног (1–14 хоног) байв. Гар утасны сүлжээний хязгаарлагдмал байдал таван аймагт, зөвлөсөн эмийн хүртээмжийн бэрхшээл зургаан аймагт, гурван аймагт сард 8,000 төгрөгийн дата төлбөрийг эмч нар хувиасаа төлсөн байв. Хариу өгөх хугацааны стандарт, бүх эмчид ашиглах эрх, засвар үйлчилгээ, албан ёсны дата санхүүжилт, эмийн хангамж болон хамгаалагдсан мэдээллийн сувгийг нэгтгэсэн тогтолцооны шийдэл шаардлагатай болохыг цөөн тохиолдолд дурдсан. Дүгнэлт: Зайн арьс судлал нь мэргэжлийн туслалцаа, тасралтгүй сургалт, тусламж үйлчилгээний хүртээмжид дэмжих нөлөөлөлтэй бол тухайн орон нутгийн хүний нөөцийн тогтворгүй байдал, гар утасны интернетийн сүлжээ, эмийн хүртээмж, эмчийн хариу өгөх хугацаа, санхүүжилтийн дэмжих зохицуулалт муу байх нь нутагшуулахад саад болж буй томоохон хүчин зүйлс байна.